Był synem Zebedeusza i Salome, bratem Jana Apostoła Ewangelisty. Razem z nim i Piotrem
Apostołem należał do grona najbardziej zaufanych uczniów Pana Jezusa. Zginął jako
pierwszy śmiercią męczeńską w Jerozolimie, ścięty mieczem za panowania Heroda
Agryppy. W Europie czczony jest przede wszystkim jako patron podróżujących. Po śmierci
Apostoła, uczniowie mieli wykraść jego ciało i po kilku dniach żeglugi zawinąć do
wybrzeży Hiszpanii. Złożone na wzgórzu cmentarnym doczesne szczątki Świętego
odkrył w IX w. pewien pustelnik dzięki gwiezdnym konstelacjom. Miejsce grobu nazwano
Campus-Stellae, czyli Pole Gwiazd. Od tego czasu zaczął w Hiszpanii kwitnąć kult św. Jakuba. Na jego cześć w Santiago de Compostella wzniesiono bazylikę. Zniszczona przez Maurów świątynia została odbudowana w latach 1078-1122. Do dziś uchodzi za jedną z największych i najpiękniejszych sanktuariów chrześcijaństwa. W ołtarzu znajduje się XII-wieczna rzeźba przedstawiająca św. Jakuba w płaszczu wykonanym ze srebrnej blachy, zdobionym kamieniami jubilerskimi, którą każdy pielgrzym stara się dotknąć. W krypcie katedry znajduje się złocony sarkofag z relikwiami Patrona Hiszpanii. Przez wieki do jego grobu przybywali i przybywają zwykli pielgrzymi, książęta, królowie. Gdy Alfons II Mądry, król Asturii ogłosił go patronem wojny przeciwko muzułmanom, zaczęto przedstawiać Apostoła jako rycerza w zbroi na koniu z lancą w dłoni. Jego symbolem - jako rybaka - stała się też muszla. Wzdłuż tras pielgrzymkowych prowadzących do Santiago ustalił się zwyczaj przedstawiania Jakuba w stroju pielgrzyma z licznymi atrybutami: laską pielgrzymią, torbą podróżną, muszlą, którą średniowieczni pielgrzymi wszywali w swoje szaty bądź umieszczali na kapeluszu, z butelką na wodę, z różańcem. Legenda, jedna z wielu opowiadanych na 700-kilometrowym szlaku Camino de Santiago, ukazuje św. Jakuba jako współtowarzysza wędrówki, który dał spragnionemu pątnikowi, wystawionemu na pokusy złego pić wodę z muszli, którą odtąd nazwano "muszlą św. Jakuba".
Chrześcijanie pielgrzymowali i do dziś pielgrzymują do Compostelli historycznymi szlakami z różnych stron. Większość z nich korzysta z tzw. "francuskiego szlaku". Szlak ten opisano w XII-wiecznym Liber Sancti Jacobi, znanym również jako Codex Calixtinus (Kodeks Kaliksta) złożony z pięciu tomów. Ostatni z nich, w formie przewodnika pielgrzyma do grobu św. Jakuba w Compostelli, zawiera wyczerpujący opis czterech głównych szlaków prowadzących przez Francję. Brały one początek w Touzs, Vézelay, Le Puy i Arles. Przez stulecia pielgrzymi nadali kształt i ożywili Szlak Jakubowy. Na nim zrodziło się olbrzymie dziedzictwo kulturowo-religijne w postaci licznych katedr, miejsc kultu, hospicjów dla pielgrzymów i schronisk. W miejscowościach, z których licznie pielgrzymowano do Santiago powstawały bractwa, towarzystwa. Ustawiano także "cruceira" - kamienne słupy zwieńczone krzyżem. To grób Świętego "stał się w ciągu wieków punktem przyciągania dla Europy i dla całego chrześcijaństwa" (Jan Paweł II, "Akt Europejski").
