Duszpasterz odpowiada

Zwyczajny szafarz Chrztu św.

+++ Niedawno w artykule w prasie katolickiej spotkałem się z określeniem „zwyczajny szafarz Chrztu św.”. Co to oznacza i czy w związku z tym jest także nadzwyczajny szafarz? Antoni
+++ Termin „szafarz” został użyty przez prawodawcę w Kodeksie Prawa Kanonicznego na określenie „rozdawcy, zarządcy, tego kto szafuje, zarządza, czymś zawiaduje, coś rozdaje”. Zatem szafarzem sakramentu Chrztu św. w ogólnym pojęciu nazywamy tego, który bezpośrednio w liturgicznym obrzędzie udziela Chrztu św. Mówiąc o szafarzu Chrztu Kodeks Prawa Kanonicznego obligatoryjnie dokonał rozróżnienia na szafarza zwyczajnego i szafarza nadzwyczajnego działającego w okolicznościach nieobecności szafarza zwyczajnego. W literaturze kanonicznej można spotkać się z bardziej szczegółową propozycją podziału, a mianowicie na szafarza zwyczajnego głównego, którym jest zawsze biskup, szafarza samodzielnego, którym jest proboszcz, i szafarza pomocniczego, którym może być każdy prezbiter i diakon. Natomiast szafarzem innym może być osoba świecka, np. katecheta, każdy wierny ochrzczony, a nawet osoba nieochrzczona. Prawodawca kodeksowy potwierdził, że zwyczajnym szafarzem Chrztu św. w Kościele partykularnym jest na pierwszym miejscu biskup, pełniący zawsze urząd następcy Apostołów. Ma to związek z poleceniem Zmartwychwstałego Chrystusa: Dana mi jest wszelka władza na niebie i na ziemi. Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im Chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego (Mt 28,18–19). Jest to także nawiązanie do starożytności chrześcijańskiej, kiedy biskup, jako przełożony danej społeczności kościelnej, był zwyczajnym szafarzem uroczystego Chrztu św., udzielanego zwykle w Wigilię Paschalną i Wigilię Zesłania Ducha Świętego. Dzisiaj główny ciężar sprawowania sakramentu Chrztu św., a więc i wszelkie obowiązki związane z przygotowaniem jego celebracji, spoczywają na kapłanach, zwłaszcza proboszczach wspólnot parafialnych, których prawnym obowiązkiem jest pomagać biskupowi w nauczaniu i udzielaniu Chrztu św. jako sakramentu wtajemniczenia chrześcijańskiego. Porządek kodeksowy wymienia na drugim miejscu kapłana jako zwyczajnego szafarza Chrztu św., chociaż Pismo Święte nie wspomina wyraźnie o kapłanach jako szafarzach Chrztu św. Jednakże dyscyplina kanoniczna Kościoła na przestrzeni wieków doprowadziła do uprawomocnienia się praktyki, zgodnie z którą kapłanowi na mocy urzędu przysługiwało prawo udzielania sakramentu Chrztu św. Taka norma obowiązuje także obecnie (KPK 861 § 1). Kodeks wymienia również diakona jako zwyczajnego szafarza Chrztu św. Praktyka ta pochodzi jeszcze z tradycji Kościoła czasów apostolskich, kiedy diakoni udzielali Chrztu św. Nauka Soborowa w Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen Gentium, podkreślając potrójną funkcję diakonów, na pierwszym miejscu wylicza uroczyste sprawowanie Chrztu św., dając do zrozumienia, że właśnie ta funkcja należy do najważniejszych w posłudze diakona. Niemniej diakon powinien ją wypełniać stosownie dla zaleceń kompetentnej władzy (KK 22). Również Kodeks Prawa Kanonicznego bezsprzecznie zalicza diakonów do zwyczajnych szafarzy Chrztu św. (KPK 861 § 1). Aby jednak diakoni mogli godziwie wypełniać tę funkcję wymagana jest zgoda biskupa lub proboszcza, któremu prawodawca wyznaczył to zadanie jako funkcję specjalnie zleconą proboszczowi (KPK 530 nr 1).

ks. Janusz Sądel

Comments are closed.