Wiara i życie

Piękne karty krakowskiego pielęgniarstwa


+++ W tym roku mija 100 lat od powstania pierwszej na ziemiach polskich Szkoły Zawodowych Pielęgniarek. Została zorganizowana w Krakowie na Kleparzu z końcem 1911 r. przy ul. Św. Filipa 15, w parterowym budynku gospodarczym, ofiarowanym przez Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Siostry Szarytki wraz ze świeckimi członkiniami, skupionymi w Stowarzyszeniu Pań Miłosierdzia (SPM), prowadziły od 1860 r. ambulatorium w swoim domu zakonnym przy ul. Warszawskiej 6A. Znalazły w nim samarytańską pomoc medyczną tysiące ubogich i potrzebujących opieki. Koszty jego utrzymania ponosiło SPM, czerpiąc środki z funduszy pozyskiwanych na drodze kwest, loterii, zapisów osób prywatnych, składek członkiń. Z końcem XIX w. w gronie pierwszych świeckich wolontariuszek, udzielających bezinteresownej pomocy w ambulatorium wincentyńskim, znalazły się młode panny z kręgów ziemiaństwa, krakowskiej inteligencji, arystokracji, zrzeszone w Stowarzyszeniu Panien Ekonomek św. Wincentego a Paulo, będącym sekcją SPM. Jedną z nich była córka zamożnego przemysłowca Maria Epstein (1875–1947), dziś kandydatka do chwały ołtarzy. Wraz z kilkoma innymi przyjaciółkami – pomocnicami i opiekunkami chorych: Anną Rydlówną (córką profesora okulistyki UJ, siostrą poety Lucjana Rydla), Marią Wiszniewską (córką właściciela największego krakowskiego składu aptecznego), Joanną Stryjeńską (córką znakomitego architekta Tadeusza Stryjeńskiego) – podjęła misję zebrania środków pieniężnych na zmodernizowanie ambulatorium oraz zorganizowanie salki operacyjnej i niewielkiego szpitalika.
+++ Wzrastające potrzeby służenia chorym profesjonalną opieką medyczną stanęły u podstaw powstania pierwszej krakowskiej szkoły pielęgniarskiej. Maria Epsteinówna jako inicjatorka jej zorganizowania i sekretarka jej Rady Nadzorczej, znalazła się równocześnie w gronie jej pierwszych, trzynastu uczennic. Program kształcenia obejmował kurs teoretyczny – zasady pielęgniarstwa, przedmioty ogólne i roczną praktykę szpitalną. W latach 1911–1921 (z przerwą w czasie I wojny światowej), szkołę ukończyło 41 uczennic na pięciu kursach. Niestety, w 1921 r. szkoła została rozwiązana z braku dalszych funduszy. Maria Epstein, która była jedną z pierwszych jej instruktorek, nie ustawała w wysiłkach reaktywowania tak potrzebnej placówki medycznej. W 1925 r. dzięki funduszom zagranicznym, przy pomocy władz uniwersyteckich, udało jej się otworzyć drugą szkołę, znaną pod nazwą Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarek i Higienistek, której została dyrektorką. Kolejne etapy życia Marii Epsteinówny w świecie i s. Magdaleny Marii w zakonie ss. Dominikanek klauzurowych na krakowskim Gródku, obrazuje wystawa monograficzna pt. „Prekursorka pielęgniarstwa polskiego. W drodze do świętości” prezentowana w Galerii Biblioteki Jagiellońskiej. Na ekspozycji znalazło się wiele oryginalnych obiektów, pamiątek osobistych, fotokopii, dokumentów, historycznych fotografii pochodzących z Archiwum ss. Dominikanek, Archiwum i Biblioteki UJ, prywatnych kolekcji, zbiorów Zgromadzenia ss. Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo (liczne obiekty historycznego wyposażenia ambulatorium). W symbolicznym skrócie zostało na niej pokazane wielkie materialne i duchowe dziedzictwo Epsteinówny, z którego czerpiemy aż po czasy nam współczesne.

Bożena Weber

Wystawa w gmachu Biblioteki Jagiellońskiej czynna do 5 lipca br. fot. nr 10, 11 – Andrzej Głuc; pozostałe fot. archiwalne – Piotr Jantos

Comments are closed.