Bogactwo charyzmatu

W Zgromadzeniu Najświętszego Odkupiciela

REDEMPTORYŚCI

Congregatio Sanctissimi Redemptoris (CSsR)

IESUS REDEMPTOR MUNDI. Miedzioryt tytułowy z herbem zgromadzenia, XVIII w.

Zgromadzenie redemptorystów jest misyjną rodziną zakonną. W ciągu przeszło 280 lat istnienia wielu współbraci wspaniale odpowiedziało na Boże powołanie. Obok świętych tej miary co: św. Alfons Liguori – założyciel Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela; św. Klemens Hofbauer – wielki krzewiciel charyzmatu redemptorystowskiego poza Alpami; św. brat Gerard Majella jest patronem matek spodziewających się potomstwa i patronem dobrej spowiedzi; św. Jan Nepomucen Neumann – misjonarz i bp Filadelfii, dziewięciu innym przysługuje tytuł błogosławionego. Kolejnych sześciu, żyjących w okresie wojny domowej, zostało jesienią br. ogłoszonych błogosławionymi męczennikami Kościoła hiszpańskiego.

Adoracja Najświętszego Sakramentu i Matki Bożej pod wezwaniem Nieustającej Pomocy przez świętych redemptorystów: Gerarda Majellę, Alfonsa Liguori, Klemensa Hofbauera i Jana Neumanna. Obrazek wotywny

Doktor najgorliwszy Zgromadzenie założył w Scala pod Neapolem 9 listopada 1732 roku św. Alfons Maria de Liguori (1696– 1787), biskup i Doktor Kościoła. U szczytu kariery prawniczej zrezygnował z pracy, by swoje życie oddać całkowicie na służbę Chrystusowi. Po święceniach kapłańskich założył Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela zwane popularnie redemptorystami, zatwierdzone w roku 1749 przez papieża Benedykta XIV. Jego celem był przede wszystkim apostolat oparty na misjach ludowych, praktyce rekolekcji dla dobra duchowego – zwłaszcza ubogich i opuszczonych, dla przekazywania Dobrej Nowiny możliwie najliczniejszym kręgom ludzi. Od tego momentu redemptoryści, uczestnicząc w zleconym przez Chrystusa Pana posłannictwie Kościoła, głoszą w misyjnej posłudze Ewangelię i wychodzą naprzeciw naglącym potrzebom duszpasterskim swoich czasów.

Św. Alfons Maria de Liguori jako misjonarz. Portret olejny, XVIII w.

Założyciel pozostawił po sobie wiele pism z dziedziny duchowości, o charakterze chrystocentrycznym i maryjnym. Dla wywodzącego się ze znakomitego rodu arystokratycznego Doktora Najgorliwszego, misje święte stanowiły bardzo ważną formę ewangelizacji, skuteczny oręż w pracy apostolskiej w dziele Odkupienia Chrystusowego. Choć nie były wynalazkiem św. Alfonsa – już dawniej stanowiły ważną formę duszpasterstwa nadzwyczajnego – jemu i jego duchowym synom zawdzięczamy ich charakter jako wielkiej, fundamentalnej katechizacji adresowanej do wszystkich, którzy zapragną nawrócenia i pojednania z Bogiem. W celu dotarcia z nią do każdego z osobna, sprzeciwiał się misjom generalnym, obejmującym wiele parafii. Preferował misje w poszczególnych miejscowościach, choćby to były nawet małe wspólnoty wiejskie. O. Bernard Łubieński streścił dwutomowy życiorys Założyciela Zgromadzenia autorstwa współbrata, o. Bertha. Jego przekład polski – jak sam zaznaczył – wynikał z potrzeby „zapoznania naszego społeczeństwa ze św. Alfonsem”. Podobnie pragnął zaznajomić Polaków z zakonem Redemptorystów i życiem jednego z nich, który apostołował w Warszawie u schyłku XVIII w. Z okazji 100. rocznicy śmierci św. Alfonsa, napisał kilka artykułów, a u Wł. Anczyca wydał 5 tys. egzemplarzy 8-stronicowej ulotki o jego życiu i zasługach.

Apostoł Warszawy

Do Polski redemptorystów sprowadził w roku 1787 św. Klemens Maria Hofbauer (1751–1820). Założył pierwszy poza Italią dom zakonny w Warszawie przy kościółku św. Benona na Nowym Mieście. Choć początki były bardzo skromne, w krótkim czasie klasztor stał się ośrodkiem odnowy życia religijnego stolicy. Jego założyciel, świątobliwy zakonnik, Czech z pochodzenia, był jednocześnie pierwszym członkiem redemptorystowskiej wspólnoty spoza Włoch. Swoją troską objął rozwój terytorialny Zgromadzenia. Po 20 latach intensywnej, gorliwej pracy, benonici zostali w 1808 r. dotknięci dekretem banicyjnym i wyrzuceni z granic ówczesnego Księstwa Warszawskiego – niestety, także przy współudziale niektórych Polaków pełniących wysokie urzędy. O. Bernard swoją misją w kraju pragnął naprawić błąd Feliksa Łubieńskiego, który miał udział w wydaleniu benonitów. „Twój pradziad – usłyszał wkrótce po wstąpieniu w Anglii do zakonu z ust ciotki – podpisał dekret wygnania redemptorystów z Polski, może Twoim zadaniem będzie w przyszłości sprowadzić ich z powrotem do kraju?”

Początek pierwodruku Apostoł Warszawy czyli żywot błogosł. Klemensa Marii Hofbauera w oprac. o. B. Łubieńskiego, Mościska 1889

Św. Klemens łącząc swoją osobą trzy narody: Czechy, Polskę i Austrię, był nazywany Apostołem Warszawy i Patronem Wiednia, w którym po wygnaniu pozostał do końca życia. O. Bernard kilkakrotnie nawiedzał jego grób i, choć wiele lat spędził poza krajem, pragnął z tym większą żarliwością poznać jak najwięcej szczegółów związanych z pracą redemptorystów w stolicy. Docelowo nosił się z zamiarem ponownego wskrzeszenia działalności swego zgromadzenia w

Wizja św. Klemensa Marii Hofbauera nad Warszawą. Obrazek dewocyjny ze znamienną inskrypcją oraz widokiem Placu Zamkowego u stóp Świętego, ok. 1909

Warszawie. Z determinacją starał się odszukać wszelkie ślady związane ze św. Klemensem. W tym celu, gdy tylko uzyskał zgodę władz carskich na przyjazd do Warszawy w 1883 r., zwiedził pobenoński kościół (była w nim wówczas fabryka noży firmy Gerlach). Plonem poszukiwań i studiów były liczne uzupełnienia do żywotu św. Klemensa, z warszawskim epizodem włącznie. Wydany drukiem z okazji beatyfikacji Patrona Warszawy, stanowił ważny przyczynek do poznania jego biografii napisanej przez o. Haringera.

Ponownie w Polsce

Wielkie marzenia o. Łubieńskiego, aby redemptoryści mogli z powrotem odzyskać kościół św. Benona w Warszawie, który był ich polską kolebką, drogą zakonowi pamiątką, nie spełniły się. Po 75 latach nieobecności (1808–1883) – stał się jednak możliwy powrót zgromadzenia do Polski, jeszcze za życia o. Bernarda – także do Warszawy. Z uwagi na uwarunkowania polityczne (nie licząc epizodycznej działalności

Portret wraz z kartą tytułową pierwodruku Żywotu bł. brata Gerarda Majelli, autorstwa o. B. Łubieńskiego, Kraków 1893

pierwszego polskiego redemptorysty, o. Jana Podgórskiego z współbraćmi w Piotrkowicach koło Kielc w latach 1824–34, zakończonej usunięciem zakonników z rozkazu władz carskich), zgromadzenie powróciło w roku 1883 do ówczesnej Galicji. Fundacja klasztoru w Mościskach k. Przemyśla, sprzyjała odnowieniu jego istnienia na ziemiach polskich oraz jego pomyślnemu, dalszemu rozwojowi. Gdy liczba współbraci wzrastała, powstawały nowe domy: Tuchów (1893), Kraków

Zabudowania klasztoru w Mościskach, ok. 1900

(1903), Warszawa (docelowo 1926). Do założenia każdego z nich o. Łubieński wydatnie się przyczynił. W roku 1909 – roku kanonizacji św. Klemensa Hofba Buera – redemptoryści polscy, pracujący dotychczas w ramach Prowincji Wiedeńskiej, uzyskali prawną samodzielność. Powstała niezależna Prowincja Polska z siedzibą w Krakowie. Wśród zasadniczych instytucji zakonnych, funkcjonował wcześniej założony własny nowicjat i wyższe seminarium duchowne, a także niższe seminarium, tzw. juwenat. Obok misjonarskiej posługi, nie zaniedbywano już wówczas – według wskazań św.

Projekt fasady kościoła oo. Redemptorystów w Krakowie-Podgórzu („Na Górce”) na kartce korespondencyjnej, 1905

Alfonsa. Obok popularnych modlitewników, książek wydawanych w Mościskach, Przemyślu, a zwłaszcza Krakowie, ukazywały się przekłady wielu dzieł św. Alfonsa. Z prac o. Łubieńskiego, m.in. wydano żywot św. br. Gerarda (4 wyd. w 1928), jego tłumaczenie Pokoju duszy Piotra z Alkantary (1909), żywot o. Jana Podgórskiego (1913). Z myślą o kapłanach i pracy duszpasterskiej, od 1932 ukazuje się kwartalnik ascetyczno-duszpasterski „Homo Dei”.

Powstanie Prowincji Polskiej

Jako rektor klasztoru w Mościskach, o. Łubieński wyjeżdżał kilkakrotnie do Warszawy, by w imieniu przełożonych zgromadzenia prowadzić rozmowy z władzami kościelnymi w sprawie fundacji domu zakonnego w stolicy. Kilku ojców od listopada 1918 r. obsługiwało na Woli kościół św. Stanisława, ale dopiero poświęcenie w roku 1926 klasztoru i znajdującej się przy nim kaplicy publicznej przy ul. Karolkowej, dało początek fundacji. Podczas uroczystości, związanej z objęciem nowego domu, sędziwy

Fragment ołtarza głównego z wizerunkiem św. Klemensa Hofbauera

zakonnik – którego nazywano „drugim fundatorem” po św. Klemensie – wygłosił pamiętne kazanie. Zamieszkał w budynku klasztornym i z końcem 1930 r. obchodził w nim jubileusz 60-lecia święceń kapłańskich. Przyklasztorna świątynia parafialna, na pamiątkę wielkiej misji w stolicy św. Klemensa, przyjęła go na swojego patrona. Bezpośrednio przed II wojną światową, polscy redemptoryści podjęli pracę misyjną w Ameryce Południowej, a w 1989 ewangelizację w krajach byłego Związku Radzieckiego.Aktualnie pracują także w Afryce, Ameryce Północnej. W samej Europie redemptoryści polscy pracują w następujących państwach: Włochy, Austria, Niemcy, Czechy, Dania, Hiszpania, Portugalia. W Polsce prowadzą obecnie 16 parafii z rozległym programem

Dwa współczesne loga Prowincji Warszawskiej CSsR

pracy duszpasterskiej i katechetycznej. Wśród nich jest 6 sanktuariów maryjnych: w Bardzie Śląskim, Krakowie, Tuchowie, Toruniu i Nowej Osuchowej i Elblągu oraz sanktuarium Krzyża Świętego w Braniewie. W Gliwicach trwają przygotowania do koronacji ikony pod tym samym, maryjnym wezwaniem w przyszłym roku (czerwiec).

Dzisiejszy apostolat

Współbracia realizują charyzmat głoszenia obfitego Odkupienia przede wszystkim przez głoszenie misji i rekolekcji. Również działalność medialna i wydawnicza wpisuje się w aktualne zapotrzebowania pastoralne, z wykorzystaniem nowoczesnych środków przekazu. W grodzie Kopernika, przy parafii św. Józefa, przed 22 laty powstała znana dziś

Pamiątkowy obrazek ze słynną ikoną MBNP i herbem Zgromadzenia zamieszczony w maryjnej monografii o. Łubieńskiego (1890)

na całym świecie katolicka rozgłośnia Radio Maryja, podejmująca apostolat społeczno-ewangelizacyjny, który Ojciec Święty Jan Paweł II przyrównał m.in. do „ewangelicznego siewcy” (Rzym, 16 października 1997). Apostolat ten został skutecznie poszerzony o misję TV Trwam i powstanie Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej oraz Wydawnictwo Homo Dei, na bazie krakowskiego, już przed wojną wydawanego kwartalnika pod tym samym tytułem. Swoją obecność ewangelizacyjną w Internecie zaznaczają poprzez m.in. prowadzenie redemptorystowskiego portalu kaznodziejskiego. Wielu współbraci zaangażowanych jest także w działalność naukową na wyższych uczelniach polskich i zagranicznych. Dla przygotowania nowych pracowników na niwie Pańskiej, prowadzą Wyższe Seminarium Duchowne w Tuchowie, nowicjat w Lubaszowej i postulat w Bardzie Śląskim. Troska o nowe powołania wyraża się poprzez organizowanie rekolekcji powołaniowych, dni otwartych drzwi, misję Różańcowego Dzieła Wspierania Powołań. Odpowiadając na znaki czasu, misjonarze ze zgromadzenia redemptorystów głoszą także specjalistyczne rekolekcje dla duchowieństwa, rodzin zakonnych i osób świeckich. Do wielkich zasług zgromadzenia redemptorystów należy również rozwój nabożeństwa do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, zwanego Nieustanną Nowenną. Zarówno w Polsce, jak i w wielu krajach całego świata jest to bardzo popularna i ulubiona forma uwielbienia Matki Zbawiciela. Wiadomo, iż w życiu św. Alfonsa jako założyciela wspólnoty zakonnej, w jej początkach, jak i w całej historii zgromadzenia, ale także i w dziele misyjnym oraz w duchowości samego o. Bernarda Łubieńskiego, jest bardzo wyraźnie obecny kult Matki Najświętszej. Ta obecność Matki Odkupiciela niewspółmiernie wzrosła, gdy Ojciec Święty Pius IX w roku 1866 powierzył całemu zgromadzeniu wizerunek Madonny z Dzieciątkiem i dwoma aniołami trzymającymi Arma Christi, i zaprosił ich uroczystym breve do szerzenia w całym świecie Jej kultu. Ikona, od wieku XV znana w Wiecznym Mieście, dzięki posłudze duchowych synów św. Alfonsa w kościele pod jego wezwaniem przy Via Merulana 31, stała się najbardziej znaną i w niezliczonej liczbie kopii zadomowiła się na wszystkich pięciu kontynentach. Rzymskie SANTUARIO DELLA MADONNA PERPETUO SOCCORSO, ze świętą ikoną o kreteńsko-bizantyńskiej proweniencji, jest odwiedzane przez pielgrzymów z całego świata. Pierwsza z rzymskich kopii, które w ilości ponad 70 wizerunków o. Bernard sprowadził osobiście do kraju, trafiła do klasztoru w Mościskach (1883). Inna znalazła się w Tuchowie. Podczas uroczystej intronizacji, 10 września 1899 r., jako autor kilku, wielokrotnie wznawianych modlitewników do MBNP oraz opracowanego po polsku nabożeństwa ku Jej czci, wygłosił wzruszające kazanie. Ukoronowane wizerunki Bolesnej Madonny pod wezwaniem Nieustającej Pomocy znajdują się w Polsce w: Poznaniu, Toruniu, Krakowie, Elblągu.

Comments are closed.