Dom urodzin

Wydarzenia jubileuszowe

Opieka nad spuścizną Jana Matejki została powierzona Muzeum Narodowemu w Krakowie w roku 1904. Utworzone wówczas, jako pierwsze w kraju muzeum biograficzne artysty w jego domu rodzinnym – działa do dnia dzisiejszego jako jeden z oddziałów Muzeum. Obfite i różnorodne dziedzictwo Matejkowskie, od niemal 110 lat scalane, jest sukcesywnie opracowywane, z pietyzmem przechowywane i upowszechniane. Po wielkiej, pionierskiej wystawie recepcji twórczości malarza (1994), na tegoroczne, podwójne obchody jubileuszowe w MNK, złożyły się połączone działania promocyjne, edukacyjne, naukowe, artystyczne, wystawiennicze. W kręgu Matejkowskich ekspozycji, znalazły się cykle mniejszych pokazów, wykłady prezentujące autora Hołdu pruskiego nie tylko jako malarza, ale także wybitnego kolekcjonera, podróżnika.

Dom Jana Matejki

Fasada domu Jana Matejki, fot. archiwalna, ok. 1873 r.

W DJM inauguracji Roku towarzyszył wernisaż wystawy w cyklu Zbiory kolekcjonerskie Jana Matejki – wielka rekwizytornia artysty, z konkretnym adresem: „Ja, Matejko: kolekcjoner”. Kamienica z neobarokową fasadą, w której przyszedł na świat, mieszkał, tworzył i zmarł w wieku 55 lat słynny malarz, jest miejscem szczególnie odpowiednim i predestynowanym na organizowanie jubileuszowych ekspozycji. Dom przy ul. Floriańskiej kupił w 1794 r. dziadek przyszłego artysty, Piotr Rossberg. Gdy Matejko postanowił w niej zamieszkać wraz z rodziną, z pomocą architekta Tomasza Prylińskiego, nie tylko została przeprowadzona renowacja budowli, ale także przebudowa jej fasady, na wzór XVII- wiecznych pałaców francuskich. W rodzinnym domu artysty leżącym przy głównym Trakcie Królewskim, w 1898 r. zostało otwarte najstarsze w Polsce muzeum biograficzne, poświęcone życiu i działalności malarza. Od ponad wieku
funkcjonuje jako Dom Jana Matejki, w którym gromadzone są i scalane w kolekcji autorskiej jego dzieła olejne, rysunki i akwarele, historyczne i osobiste pamiątki, archiwalia (m.in. listy, dokumenty, fotografie), zabytkowe stroje, tkaniny, naczynia i przedmioty rzemiosła artystycznego, zabytki sztuki złotniczej (biżuteria, religijne precjoza) i broni wraz z cennym księgozbiorem. Wszystkie obiekty w jakiś sposób przybliżają osobę malarza od strony zawodowej i prywatnej. Równocześnie w większości są związane z twórczą pracą i różnorodną działalnością malarza, pedagoga i podróżnika, badacza i historiozofa, obrońcy zabytkowej architektury, społecznika, a także prekursora konserwacji zabytków, etnografa, archeologa. Jako wytrawny znawca realiów poszczególnych epok, pasjonat i znakomity kolekcjoner, rozmiłowany w aurze starego, zabytkowego Krakowa – jak nikt inny rozumiał potrzebę tworzenia

Artysta z kapeluszem w ręce, Kraków ok. 1863 oraz z ok. 1870. Fotografie z atelier Walerego Rzewuskiego i anonimowa – przetworzone cyfrowo z okazji obchodów Roku Matejkowskiego. Pracownia Fotograficzna MNK

zbiorów muzealnych, tak twórczo przez niego wykorzystywanych w licznych pracach malarskich. W pokoju gdzie przyszedł na świat, na marmurowej tablicy została uwieczniona łacińska sentencja, z wymownym przesłaniem, będącym aluzją do słabego zdrowia i niewielkiego wzrostu malarza: SAEPE PROVIDET DEUS UT MAGNA CLAUDANTUR PARVIS („Często sprawia Bóg, że wielkość zamyka się w małym kształcie”). Natomiast na ścianie niewielkiej, domowej pracowni artysty, po dwuletnim remoncie i modernizacji budynku, nowej aranżacji ekspozycji, powstała multimedialna projekcja filmowa, stworzona z zamiarem pokazywania w ten sposób słynnych, wielkoformatowych płócien gospodarza domu. Przywołuje sugestywną, Matejkowską wizję dziejów Polski, będąc równocześnie dowodem na niegasnącą popularność krakowskiego twórcy i jego wyjątkową rolę w kreowaniu nurtu polskiego malarstwa historycznego.

Comments are closed.