Komuniści przeciwko Kościołowi

A bramy piekielne go nie przemogą

Wraz z obejmującą Polskę odwilżą, powszechnie upominano się o prawa Kościoła. 24 października 1956 roku na warszawskim wiecu po VIII Plenum KC PZPR ponad 70 tys. zebranych wznosiło okrzyki „Wyszyński!”. Cztery dni później Prymas Polski został zwolniony, a wkrótce w diecezjach witano wygnanych biskupów.

Krzyż, w obronie którego wystąpili mieszkańcy Nowej Huty 27 kwietnia 1960 roku (Fot. arch.)

W grudniu 1956 roku przedstawiciele rządu i Episkopatu zawarli tzw. małe porozumienie, naprawiające część krzywd wyrządzonych Kościołowi. Polityczna odwilż nie trwała jednak długo. Swobody i nadzieje, jakie z nią wiązano, szybko okazały się złudzeniami. Partia komunistyczna nie zrezygnowała z monopolistycznej władzy, a głównym jej przeciwnikiem stał się Kościół oraz Prymas Wyszyński, przygotowujący Naród w Wielkiej Nowennie do Milenium Chrztu Polski. W maju 1957 roku Jasnogórskie Śluby Narodu powtórzono we wszystkich parafiach, co zakończyło pierwszy rok Wielkiej Nowenny Tysiąclecia (każdy następny poświęcony był innemu zagadnieniu, m.in.: „Wierności Bogu, Krzyżowi, Ewangelii, Kościołowi i jego pasterzom”, „Obronie życia duszy i ciała”, „Rodzinie Bogiem silnej” czy „Młodzieży wiernej Chrystusowi”). W 1958 roku pracownicy SB i MO, zarzucając nielegalną działalność wydawniczą i kolportaż bez zgody cenzury, przeprowadzili rewizję i dokonali konfiskaty wielu książek i materiałów w Instytucie Prymasowskim Ślubów Narodu na Jasnej Górze. Wierni odebrali to jako profanację, władze sprowadziły oddziały ZOMO, doszło do walk. Wkrótce uderzono w naukę religii w szkołach (całkowicie ją zlikwidowano w 1961 roku), zakazano dekorowania klas „emblematami religijnymi” (krzyże masowo wróciły do szkół po 1956 r.). Od 1959 roku rozpoczęto wcielanie alumnów seminariów duchownych do jednostek wojskowych (do 1980 roku). W latach 1959–1964 wojskowe mundury włożyło 687 kleryków. W grudniu 1959 roku minister oświaty wydał zarządzenie w sprawie nadzoru nad seminariami. W ciągu dwóch lat „skontrolowano” 91 niższych i wyższych seminariów, co stało się okazją do likwidacji części z nich. Jesienią 1961 roku w Toruniu doszło nawet do starć milicji z wiernymi, broniącymi likwidowanego niższego seminarium duchownego redemptorystów. Jeszcze burzliwsze wybuchły w Przemyślu, gdzie w październiku 1963 roku władze rozpoczęły eksmisję jedynej w Polsce, prowadzonej przez salezjanów, Średniej Szkoły Organistowskiej. Dla jeszcze skuteczniejszej walki z duchowieństwem, w listopadzie 1961 roku utworzono IV Departament MSW, zajmujący się wyłącznie zwalczaniem Kościoła. W 1963 roku, sam Gomułka podjął decyzję o przemieleniu na makulaturę 60 tysięcy egzemplarzy wydrukowanych we Francji książek autorstwa ks. kard. Wyszyńskiego. W ten sposób chciano uderzyć w niezłomnego Prymasa Polski, nieobecnego w tym czasie w Polsce i przebywającego w Rzymie, gdzie uczestniczył w obradach Soboru Watykańskiego II. Skonfiskowane książki stanowiły trylogię poświęconą Wielkiej Nowennie i Milenium. Była to kolejna z wymierzonych w niego szykan. Z kolei list polskich biskupów do niemieckich: „Udzielamy przebaczenia i prosimy o przebaczenie” z 1965 roku wywołał histeryczną reakcję władz. W atmosferze otwartej konfrontacji, w kwietniu 1966 roku rozpoczęły się uroczystości milenijne (komuniści nie wpuścili na nie Ojca Świętego Pawła VI oświadczając, że wizyta jest „nie na czasie”).

(js)

Comments are closed.