Dzieciństwo

Kufer znaleziony na strychu

Henryk Sienkiewicz urodził się w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, w zubożałej rodzinie ziemiańskiej, 5 maja 1846 roku. Jego mamą była Stefania z Cieciszowskich, pochodząca z zamożnej rodziny; sama pisała wiersze, opowiadania, drukowane nawet w ówczesnym „Tygodniku Ilustrowanym”.

Wola Okrzejska, dom w którym urodził się Henryk Sienkiewicz

Jak sam pisarz wspominał, to po niej miał odziedziczyć literacki talent. Z kolei ojciec, Józef Sienkiewicz, miał tatarsko-białoruskie korzenie, jego ród spolonizował się, a w XVIII wieku nadano mu szlachectwo. Gdy poznał swą przyszłą żonę, był niezamożnym administratorem jednego z majątków Czartoryskich. Sienkiewiczowie mieli sześcioro dzieci: dwóch chłopców – najstarszego Kazimierza (uczestnika Powstania Styczniowego), Henryka oraz cztery córki – Anielę, Helenę, Zofię i Marię. Jak w wielu polskich domach tamtego czasu, wyrastał przy „Śpiewach historycznych” Juliana Ursyna Niemcewicza, gdyż: „Wspominać młodzieży o dziełach jej przodków, dać jej poznać najświetniejsze Narodu epoki, stowarzyszyć miłość Ojczyzny z najpierwszymi pamięci wrażeniami, jest to niemylny sposób zaszczepienia w Narodzie silnego przywiązania do kraju: nic już wtenczas tych pierwszych wrażeń, tych rannych pojęć zatrzeć nie zdoła, wzmagają się one z latami, usposabiają dzielnych do boju obrońców, do rady mężów cnotliwych”. Jako chłopak marzył, aby zostać rycerzem: „chciałem wówczas jeździć po cecorskim i po innych błoniach”, a zafascynowany „Robinsonem Crusoe” myślał, aby osiąść na bezludnej wyspie. Zapytany po latach o atmosferę, w jakiej wyrastał, odpowiedział: „Największy wpływ wywarło na mnie to, że całe dzieciństwo spędziłem na wsi, czemu zawdzięczam pewną znajomość naszego ludu i jego języka. Co także nie pozostało bez silnego wpływu na mnie, to znaleziony gdzieś na strychu kufer z książkami, pomiędzy którymi pisarze XVI i XVII wieku trzymali prym. Do książek tych dorwałem się jako dziecko, tak iż mogę powiedzieć, że prawie uczyłem się czytać na Reju, Kochanowskim, Górnickim, Skardze, Birkowskim, Orzechowskim. Od tego czasu datuje się moja znajomość języka staropolskiego”. Ten sielski, wiejski czas dobiegł końca, gdy w wieku dwunastu lat, we wrześniu 1858 roku, wyprawiono go do Warszawy.


Działo się we wsi Okrzei, dnia siódmego maja tysiąc ośmset czterdziestego szóstego roku, o godzinie siódmej wieczór. Stawił się Wielmożny Józef Sienkiewicz, ojciec, dziedzic Grotek, lat trzydzieści dwa mający, w Grotkach zamieszkały, w obecności Wielmożnego Adama Cieciszowskiego, dziedzica Woli Okrzejskiej, lat dwadzieścia trzy mającego, zamieszkałego w Woli Okrzejskiej, i Wielmożnego Aleksego Dmochowskiego, dziedzica Burca, lat czterdzieści jeden mającego, w Burcu zamieszkałego, okazał nam dziecię płci męskiej, urodzone we wsi Woli Okrzejskiej dnia piątego bieżącego miesiąca i roku, o godzinie szóstej wieczór, z Jego małżonki Wielmożnej Stefanii z Cieciszowskich, lat dwadzieścia ośm mającej. Dziecięciu temu na chrzcie świętym, odbytym w dniu dzisiejszym przez księdza Antoniego Gutmana, proboszcza miejscowego, nadane zostały imiona Henryk Adam Aleksander Pius.

Metryka urodzenia Henryka Sienkiewicza z kościoła w Okrzei

Comments are closed.